Is je alarmsysteem wel goed afgesteld? III

Het verschil tussen gerechtvaardigde en onterechte angst
Deel 3: ‘Ik ben bang, dus ik doe het!’ [Drieluik]
picsart_12-31-03.58.53.jpg

Samenvattend en concluderend:
Jullie weten hoe ik in mijn eerste blog begon met een hypothese die angst voorstelt als raadgever, als belangenbehartiger (om te spreken in de woorden van degene die me dit vertelde). Ik schreef over het innerlijk kompas dat ieder mens heeft en hoe feilloos dit alarmsysteem van nature werkt. Ja, je kunt de mist ingaan wanneer je de signalen probeert te beredeneren, maar het signaal op zich is altijd correct. Daarom is het in het kader van zelfbescherming (in de brede context), maar ook van het behartigen van je innerlijke moraal en van zelfbekrachtiging, belangrijk om zulke signalen te (leren) herkennen en ook om ze serieus te nemen.

In mijn tweede blog schreef ik over hoe dit interne alarmsysteem corrupt kan raken, wanneer je trauma’s ervaart. Ik schreef over hoe de alarmbellen dan maar blijven afgaan, hoe je in een constante, of bij het minste of geringste getriggerde, staat van hyperalerte waakzaamheid blijft, ook als dat niet nodig is. We spreken dan over PTSS-symptomen (en ik wil benadrukken dat het belangrijk is om, als je hier last van hebt, professionele hulp te zoeken). Het compleet tegenovergestelde is trouwens ook mogelijk: Het verlies van alle verbinding met gevoel, ook met het alarmsysteem; Afvlakking: Dissociatie.

Angst, of het nou gerechtvaardigde angst is (werkelijk voortkomend uit een situatie in het nu die om een actie in het nu vraagt), of onterechte (ik noem dat in deze context ‘angst vanwege wat al geweest is’), is geen fijn gevoel om te verdragen (zeker niet voor mensen die al eerder hebben blootgestaan aan een extreme dosis gerechtvaardigde angst), maar het is toch heel belangrijk dat je dat wel kunt. Wanneer je in staat bent angst te verdragen, er bij te blijven, hou je de regie bij jezelf. Je voelt dat je bang bent, maar je staat dat gevoel niet toe om je te verlammen. Jij bepaalt. Bovendien zul je merken, dat, wanneer je in staat bent dit gevoel te verdragen, de intensiteit van het gevoel ook weer af zal nemen.

Ik denk dat het heel belangrijk is om niet langer bang te zijn voor angst.
Misschien helpt het je te bedenken dat alles wat je voelt als je echt heel bang bent (De hartkloppingen, spierspanning, het gevoel dat je meer zuurstof nodig hebt; Alle lichamelijke reacties tot aan het gevoel dat je misschien wel iets drastisch wilt doen zoals weglopen of iets of iemand slaan, of juist het bevriezen), een hele normale reactie is op een dreiging. Hoewel het onprettig voelt, kan je lichaam dit gevoel prima verdragen. Het voelt misschien alsof je stikt, maar je zult niet stikken. Angst op zich kan je niet beschadigen. Bovendien neemt de intensiteit van het gevoel, zoals ik zei, ook weer af: Het lichaam is zo ontworpen dat de maximum stress-reactie niet langer dan 5 a 10 minuten kan bestaan. Na het pieken nemen symptomen vanzelf weer af en als je niet tegen de symptomen vecht, vaak ook behoorlijk snel.

Iets anders dat je zult merken wanneer je je angst leert verdragen, is dat stressymptomen in hun algemeenheid ook meer zullen afnemen als gevolg van een algeheel gevoel van toegenomen regie. Het werkt dus ook door op de aard en omvang van angstreacties in de toekomst. Op die manier komt je reactie (respons) steeds meer in verhouding met de prikkel (stimulus) die de angst veroorzaakt heeft (als die er is). Door vervolgens (steeds) juiste(re) inschattingen te maken en adequaat te kunnen handelen bekrachtig je je gevoel van regie.

Dr Claire Weekes, die bekend staat om haar theorieën over paniekaanvallen heeft een protocol geschreven dat helpend kan zijn om angst te leren verdragen. Het bestaat uit vier stappen:

1) Face de symptomen
Confronteer jezelf tot ze er niet langer toe doen (traumatherapie werkt eigenlijk met eenzelfde soort principe: exposure) Denk aan het voorbeeld van een klein meisje dat bang is om omver te worden geblazen door de harde wind, maar leert wanneer ze met haar gezicht naar de wind gaat staan, dat ze gewoon overeind kan blijven.
Angst op zich beschadigt niet; Angst zal je niet omver blazen. Sterker nog: Een bepaalde mate van angst, verscherpt juist je reacties en prestaties.
2) Wees bereid de symptomen te accepteren
Ontspan. Laat los. Het mag er zijn.  En blijf bij wat er is. Registreer zonder van jezelf te verwachten dat je iets met het gevoel moet doen, registreer zonder oordeel. Ga naar je angst toe in plaats van ervan weg. Beweeg mee. En onthoud: Na het absolute hoogtepunt, neemt het gevoel af.
3) Laat jezelf drijven
Met een diep ontspannen lichaam (het verlammende van angst is juist het ervaren van een overspannen lichaam), vredig ademend, mag je jezelf laten drijven alsof je je in water bevindt. Vecht niet tegen symptomen. Er is geen strijd. Hou niet vast aan je vastbeslotenheid, dat is niet nodig. Dwangmatig herinneringen proberen te wissen of vergeten zorgt voor nieuwe spanning. Probeer dat niet. Laat jezelf drijven en wees toeschouwer van alles wat er in je gebeurt. Kies gedrag dat voor je werkt, waar je je rustiger van gaat voelen
4) Laat tijd passeren
Het klinkt zo eenvoudig en eigenlijk is het dat ook. Symptomen nemen ook vanzelf weer af. Het enige wat nodig is, is tijd. Werken aan het desensitizeren van je alarmsysteem kost ook tijd. Tijd dus; Dat heb je genoeg. Geef jezelf de ruimte om alle tijd te nemen die je nodig hebt.

Hou in je achterhoofd dat dit een proces is. Je mag oefenen. Je mag fouten maken. Zoals ik vaker schrijf: Je leert niet fietsen zonder te vallen.
Het is niet eenvoudig wat ik hier schrijf, maar het is zeker mogelijk.

Ondanks dat ik de signaalfunctie van angst als belangenbehartiger dus erken (zelfs absoluut wil onderstrepen) en ook steeds beter in de juiste context ga hèrkennen, ben ik me ook heel goed bewust van hoe verlammend angstgevoelens kunnen zijn. Daarom heb ik besloten dat ik niet van plan ben om ooit nog bang te zijn voor angst. Ik verwelkom het als een vriend: Het is mijn systeem die me wil beschermen. Dankjewel systeem.

Mijn interne motivatie is altijd: “Ik ben bang, dus ik doe het”.
Ik kan hier heel veel over schrijven en misschien doe ik dat ook nog wel ooit, maar voor nu vind ik dat het voldoende op zichzelf staat en niet doodgeredeneerd hoeft te worden.

Ik ben bang, dus ik doe het.

Door deze motivatie, maak ik het mezelf mogelijk om te groeien, om me te ontwikkelen, om mezelf te verbeteren.

Ik ga dingen aan die ik moeilijk vind en dat leidt tot overwinningen, positieve ervaringen en ook plezier. Veel plezier.

Dit drieluik ging over angst: Over hoe belangrijk het is signalen van gerechtvaardigde angst te herkennen. Hoe belangrijk het is te luisteren naar je ‘neegevoel’. Over hoe belangrijk het is je interne alarmsysteem te ontwikkelen.
Ook ging het over onterechte angst; Angst vanwege iets wat al geweest is. Angst die je belemmert  en verlamt en die behalve dat het onprettig voelt, je ook weerhoudt om op een goede manier gebruik te maken van dit innerlijke kompas.
Tot slot ging het over angst voor angst en over dat je dat (en hoe je dat) los mag gaan laten. Ik geloof dat dat kan. Ik heb gemerkt dat dat kan.

Als je bereid bent om dicht bij jezelf te blijven en dicht bij wat jij nodig hebt om veilig te zijn (in de breedste zin van het begrip), zul je veel lichter gaan leven. Een bewustzijn en een bereidheid om tegen sommige dingen nee te zeggen (omdat die niet verenigbaar zijn met je veiligheid, je normen en waarden of simpelweg omdat dat kan), maakt dat je ja zegt tegen jezelf. En dat is het mooiste cadeau dat iemand je kan geven.



*Met dank aan Charlotte en Valeer voor het sparren.

Ook interessant om te lezen:
Valeers visie op angst.
Charlotte’s (Engels geschreven) visie op angst

Advertenties

7 gedachtes over “Is je alarmsysteem wel goed afgesteld? III

  1. Mooi verwoord Mariska, heel herkenbaar en ook echt raak!
    Ik heb ze nu alle 3 gelezen, en ik vind dit samen met wat nou als ik te beschadigd ben toch echt wel het mooiste schrijfwerk, maar alles wat jij schrijft vind ik mooi en raakt me trouwens 😉 xxxxxxxx

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s