Waarom kiezen ze altijd mij? (post 25)

[De post hieronder  is een bewerking van iets dat ik al eerder geschreven heb voor een project over kindermishandeling. Omdat ik terugkerend de vraag kreeg om te schrijven over herhaald slachtofferschap hier op SamenHelen, wil ik de uitgebreide versie van het oorspronkelijke artikel hier graag delen (als de langverwachte post 25)]

Ik was  negen en ging op verenigingskamp: Een weekend van leuke dingen en laat naar bed. Op de tweede avond stond er een spooktocht gepland. Eerst een spookverhaal en daarna zouden we worden gedropt in het bos. Al tijdens het horen van het verhaal wist  ik dat het geen goed idee was om deel te nemen. Het betreffende spook sleurde haar slachtoffers namelijk het bos in om ze ‘er nooit meer uit te laten terugkeren’. Ik was niet bang voor het spook. Ik was bang om te worden gesleurd. Bang om dan in paniek te raken, omdat de laatste keer dat ik een bosje in gesleurd werd verkrachting betekende.

Het was niet heel moeilijk om te doen alsof ik ziek was, want bij de gedachte aan wat er zou gebeuren, werd ik spontaan misselijk. Mijn leider was niet blij. Helemaal niet blij. Hij mopperde tegen me en stuurde me toen naar bed. Toen ik er een tijdje in lag, kwam een meisje terug met een blessure. Ze vroeg me naar beneden te komen, maar ik zei, gezagsgetrouw als ik was, nee. Ze kwam een tweede keer en zei dat de thuiswacht me gevraagd had wat te komen drinken. Weer weigerde ik. Na de derde keer vragen ging ik toch mee naar beneden. Niet omdat ik dorst had, maar vooral omdat ik eigenlijk ook niet zo goed was in nee zeggen. Ik dronk net appelsap toen mijn kampleider terug het kamp in kwam. Hij zag dat ik beneden was en ontplofte. Hij begon tegen me te schreeuwen en noemde me een leugenaar en een slecht kind. Ik zei trillend dat ik beneden mocht komen van de thuiswacht. Zij zat er bij en hield haar mond. Ik weet nog dat ik naar haar keek en dat ze haar blik van me afwendde. Hij pakte me bij mijn arm en sleurde me naar boven. Daar gooide hij me op mijn bed en kreeg ik straf voor mijn ongehoorzaamheid.

In de jaren die volgden zijn er vaker herhalingen geweest. Het was alsof iedereen die slechte bedoelingen had me er feilloos tussenuit zocht. Alsof ik een groot neon op mijn hoofd had met: “Kies mij”. Iedere herhaling doordrong me meer van het besef dat er wel iets mis met mij moest zijn, want waarom willen zoveel verschillende mensen steeds zoiets van mij? Waarom steekt een man zijn handen onder mijn rokje, terwijl mijn vrienden er naast zitten? Waarom trekt de vriend van mijn ouders me op schoot en krijgt dan een erectie? Wat doe ik in godsnaam dat mensen zich zo gaan gedragen? Ik moest wel slecht zijn…

Jaren later in therapie, besprak ik dit met mijn psychologe. Wat ze zei was zowel pijnlijk als bevrijdend: “Mariska, als ik een dader was, koos ik jou ook. Je bent een makkelijk slachtoffer. Het werk is al gedaan”

Ai.

1,5 jaar geleden volgde ik een cursus zelfverdediging: In combinatie met de traumabehandeling, een goede manier om eindelijk dat (herhaald) slachtofferschap te overstijgen. Het heeft me veel opgeleverd. Ik leerde er een praktische toepassing van wat ik in therapie geleerd heb: Daders zoeken slachtoffers inderdaad uit. Ze testen of iemand weinig tegenstand zal bieden. Iemand die al eerder slachtoffer geweest is, is geneigd te falen voor die tests omdat ze zich ofwel door eerder trauma losmaken van mogelijke alarmsignalen (ze niet herkennen of er van weggaan; dissociatie), of ze wel herkennen, maar erdoor bevriezen. Dat laatste is een reactie die vanuit de evolutie al in de mens zit. Het was namelijk heel effectief tegen roofdieren (vechten heeft geen zin en vluchten maakt extra aantrekkelijk). -Tegen menselijke roofdieren helaas niet. Als je je freeze niet kunt doorbreken, zul je opnieuw slachtoffer worden.

Daders leren hun slachtoffers door middel van grooming hulpeloosheid aan en het is het uitstralen van die hulpeloosheid, wat vaak al aan je lichaamshouding te zien is, die je tot een geschikt ‘nieuw’ slachtoffer maken.

Voor mij is dit heel herkenbaar: Terugkijkend naar alle seksuele grensoverschrijdingen waaraan ik ben blootgesteld, was er altijd wel een ‘testmoment’ waarvoor ik faalde (wat niet betekent dat dit mijn schuld is, of die van andere slachtoffers die dit overkomt). Dit gebeurde ofwel omdat ik niet vertrouwde op mijn beoordelingsvermogen, of omdat ik op dat moment niet goed bij mijn gevoel durfde of kon blijven, of omdat ik de grensoverschrijding op het moment zelf niet als dusdanig herkende.

Een poosje geleden las ik een onderzoek over seksuele revictimisatie*: “Ongeveer twee van de drie slachtoffers van seksueel kindermisbruik wordt later opnieuw slachtoffer. Bij elke volgende grensoverschrijdende gebeurtenis wordt de psychische impact groter”.
De oorzaken die genoemd werden, kwamen overeen met wat ik hierboven noemde. Het klinkt gek, maar voor mij is het troostend dat ik een statistiek ben en niet schuldig ben aan wat mij steeds weer overkomen is. Ik heb gewoon heel veel pech gehad met de omstandigheden waarin ik ben opgegroeid. In plaats van mezelf te veroordelen, probeer ik nu zacht tegen mezelf te zijn en die zachtheid schept meteen meer ruimte om gezonde keuzes te maken, om me te verbinden met mijn gevoel en alarmsignalen serieus te nemen. De traumatherapie en ook de zelfverdedigingslessen zorgen dat ik niet meer zo overweldigd word, wanneer elementen van een situatie me doen denken aan het trauma, waardoor ik in staat blijf om te handelen.

Dit is natuurlijk niet iets dat zomaar in een vingerknip gebeurt: Het is een proces. Het gebeurt nog steeds soms dat ik wel overweldigd word, of in eerste instantie overweldigd wordt en later toch kan handelen. Of dat ik wel handel, maar niet helemaal op de manier dat ik het het liefst zou willen. (Denk aan de situatie met de basisschoolleraar die ik beschreef ik mijn drieluik over angst).
Als iets zo lang en zo veelvuldig bekrachtigd is, kost het tijd en (herhalende) tegengestelde ervaringen om daar tegenwicht aan te bieden. Dat is niet raar. Verdrietig, ja dat wel, maar ook normaal. Vertel jezelf dat het dat is. Pas als je een probleem accepteert als zodanig, kun je je richten op de oplossing.

Verandering vraagt altijd ook om bereidheid om te veranderen. In deze context is het mooi om bij ieder succes, bij iedere keer dat je jezelf krachtig neerzet en dit effect heeft, bij iedere overwinning, bij iedere succesvolle poging om jezelf te beschermen, stil te staan. Om dan te voelen dat je  gevoel dat je hier ‘gewoon recht op hebt’ ontstaat, toeneemt en bekrachtigd wordt en ook je gevoel van eigenwaarde. De drempels voor toekomstige successen worden dan vanzelf minder hoog. Je bereidheid om te veranderen zal ook toenemen. Dit is heel belangrijk, want hoewel het misschien niet altijd zo voelt, ben jij als volwassene degene die de regie heeft over jouw leven.

Veiligheidsexpert Rory Miller schrijft iets over zelfverdedigingslessen aan slachtoffers van geweld wat ik heel mooi vind:

“Er zijn twee vragen die je de overlevende van geweld moet stellen. En zowel jij, de instructeur, als het  slachtoffer, moeten een contract maken van deze woorden.

“Wil je hier overheen komen?” Dit is haar contract dat opnieuw en opnieuw gebruikt zal worden om haar te herinneren dat ZIJ wilde veranderen en dat ze bereid was om de prijs te betalen. Er zit veel kracht in de slachtofferidentiteit. Instructeurs en andere studenten gaan ver om accommoderend en zacht te zijn. Het slachtoffer kan vaak onder iedere drill uitkomen als ze haar ongemak toegeeft. Deze zin maakt het de instructeur mogelijk om het inzichtelijk te maken wanneer dat gebeurt, om te laten zien dat de voordelen van de slachtofferstatus opgegeven moeten worden om hier overheen te groeien. Dit is moeilijk, maar heel belangrijk. De subtiele kracht van de slachtofferstatus lijkt vaak het enige goede en het enige dat nog over is na de gebeurtenis. Veel slachtoffer verzetten zich behoorlijk tegen het opgeven van de nuttige ‘slachtoffer identiteit’ voor een mogelijk sterker zelf.

De tweede vraag is: “Vertrouw je me?” Dit is van cruciaal belang. Zonder vertrouwen gaat dit niet werken. Als het vertrouwen beschadigd is, is de schade niet te overzien. Om de training te laten werken, zul je de knopjes van het slachtoffer moeten vinden, die beschadigde plaatsen in haar psyche en daarop moeten drukken. Je moet klaarstaan om te zeggen: “Dit is een excuus en dat ga ik niet accepteren”
Alles zal moeten worden gepresenteerd als een bewuste, intellectuele keuze tussen groei en overgave. Intellect is haar enige weg vooruit. Als ze zich teveel laat leiden door haar angsten en gevoelens, zal ze een comfortabel plekje vinden en zich daar voor altijd verstoppen. Dat mag, dat is ook een keuze…
maar ze heeft al gezegd dat ze zich niet meer wil verstoppen en niet meer op de vlucht wil blijven. Ze kan het niet allebei doen. Het is of dingen echt aangaan, of vluchten.
Bij ieder keuze moment dat er is, is dat de keus die ze moet maken.”

Dit gaat natuurlijk over zelfverdedigingslessen aan slachtoffers, maar je kunt dit breder trekken en jezelf deze vraag stellen: Wil ik mijn slachtofferschap overstijgen? (En ben ik bereid te doen wat daarvoor nodig is?)

Stel, je maakt, ondanks al je stappen, al je vooruitgang, je zelfvertrouwen, je toegenomen gevoel van eigenwaarde, je kracht, opnieuw seksueel grensoverschrijdend gedrag mee. Dat kan: Verkeerde tijd, verkeerde plaats, misschien. Of de pech dat iemand op de hoogte was van je kwetsbaarheid op dit gebied en die wetenschap bewust ingezet heeft. Ook dat gebeurt.

En dan, dan val je uit elkaar. Want dan had het geen zin allemaal toch? Dan zijn al je stappen teniet gedaan. Dan was al je vooruitgang voor niets…
Het verschrikkelijke is (weer) gebeurd en het zal wel nooit anders gaan…

Nee.

Nee!

Ik begrijp dat dat zo kan voelen. Ik heb dat zo gevoeld, zelf. Even. Niet heel lang geleden nog. Maar het is niet waar. Het is absoluut niet waar.

Je bent nooit verantwoordelijk voor het gedrag van een ander. En wat een ander je aandoet zegt niets, maar dan ook niets over jou of over je waarde.

Soms heb je pech. Ik had ook pech. Het leven is zo. Er zijn heel weinig zekerheden, maar er is 1 ding wat ik wel absoluut zeker weet en dat is dat als je opgeeft, het sowieso nooit beter gaat worden. Daarom hoop ik dat je niet opgeeft.

Je mag kiezen je slachtofferschap te overstijgen. Je mag kiezen je verdriet te overstijgen. Steeds opnieuw.

Seksueel kindermisbruik is als het vergif dat in je systeem blijft woekeren, zelfs als de angel er al is uitgehaald. Pas als het tegengif wordt toegediend en de wonden worden verzorgd, kun je werkelijk genezen.

Ik kan je niet beloven dat je onkwetsbaar wordt voor gevaar. Niemand kan dat en niemand is dat. Maar wees bereid, net als ik, om alles te doen wat nodig is om jezelf te beschermen.

Sta jezelf toe te genezen.

Geef niet op. Groei!

Laat het tegengif zijn werk doen.


Ook interessant om te lezen:

Laat je geest niet kapotmaken

* I. Bicanic

Advertenties

7 gedachtes over “Waarom kiezen ze altijd mij? (post 25)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s